DİYARBAKIR MÜZELERİ VE TARİHİ KÜLTÜREL DEĞERLERİ
Arkeoloji Müzesi
Diyarbakır'da ilk müze 1934 yılında Ulu Cami'nin devamı
olan Senceriye (Zinciriye) Medresesinde açılmıştır. 1985
yılında ise Elazığ Caddesi üzerinde bulunan yeni binasına
taşınmıştır.
Müzede; Neolitik Çağ'dan itibaren Eski Tunç, Urartu, Asur,
Hellenistik, Roma, Bizans, Selçuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı
devirlerine ait eserler kronolojik olarak sergilenmektedir.
Çoğunluğu Artuklu döneminden kalma çok sayıda sikke ile
yöresel, etnografik nitelikli eserler de müzede teşhir edilmektedir.
Ziya Gökalp Müze-Evi
Diyarbakır'ın tipik sivil mimarlık örneklerinden biri olan
ev, 1808 yılında inşa edilmiştir. İki katlı bu yapıda malzeme
olarak siyah bazalt taşı kullanılmıştır. Haremlik ve selâmlık
olmak üzere iki bölüm halindedir ve mekânlar ortadaki
iç avlunun etrafına yerleştirilmiştir. Cephelerden biri
iki kemerli, revaklı, bir eyvan şeklindedir ve bu bölümdeki
havuz ile serin bir oturma mekânıdır.
Süs öğesi olarak; mahalli tabirle "ciz" veya "kehal" adı
verilen beyaz renkli bezemeler dikkati çekmektedir. Ayrıca
bazı kapların üst kısımlarında Arapça yazılmış kitabeler
bulunmaktadır.
Ünlü düşünür Ziya Gökalp'in 1876 yılında doğduğu bu ev,
1953'te varislerinden satın alınarak 23 Mart 1956 tarihinde
müze-ev olarak ziyarete açılmıştır. Müzede yazara ait eşyaların
yanı sıra, yörenin etnografik eserleri sergilenmektedir.
Cahit Sıtkı Tarancı Müze-Evi (Kültür Müzesi)
Diyarbakır il merkezinde, Cami-i Kebir Mahallesi, Cahit
Sıtkı Tarancı Sokak'ta bulunan yapı 1820 yılına tarihlenmektedir.
Diyarbakır sivil mimarisinin en güzel örneklerinden biri
olarak günümüze ulaşmıştır.
Haremlik ve selâmlık olarak inşa edilen evin selâmlık
kısmı sonradan yıkılmıştır. İki katlı bir yapıdır ve kesme
siyah bazalt taşından inşa edilmiştir.
Bu
binada içe dönük mimari plan uygulanmış olup, cepheler iç
avluya bakmaktadır. Tek katlı ahşap giriş kapısı dar bir
koridorla avluya açılmaktadır.
Binada mekânlar, iklim şartlarına uygun olarak mevsimlere
göre cephelere yerleştirilmiştir.Beyaz renkli "ciz" veya
"kehal" denilen süslemeler bu binada da en güzel şekilde
kullanılmıştır.
1973 yılında Bakanlığımıza intikal eden Cahit Sıtkı Tarancı
Evi, şairin eşyaları ile Diyarbakır yöresinin etnografik
nitelikli eserleriyle düzenlenerek müze-ev olarak ziyarete
açılmıştır.
Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne Dönüş
Diyarbakır İline Dönüş