Bir
baskı tekniği olarak matbaacılıkta ve sanat ürünlerinin
yaratımında kullanılan gravür, bir kazıma şekli, çukurbaskı
veya oyma baskı olarak adlandırılabilir. Baskı yapılacak
görüntü ahşap, metal veya taş levha üzerine çeşitli
yöntemler (elle kazıyarak veya asite yedirme) aktarıldıktan
sonra levha mürekkep ile sıvanır. Levhanın yüzeyi temizlenince
mürekkep yanlız çukur yerlerde kalır ve levhanın üzerindeki
görüntü baskı uygulanarak kağıda aktarılır. 15. yüzyıldan
sonra ortaya çıkışından itibaren gravür, günümüze kadar
sanatçıları tarafından yaygın bir biçimde kullanılmış
ve geliştirilmiştir. Günümüzde bir çok sanatçı gravür
baskı tekniğinden sanat baskılarının üretilmesinde yararlanmaktadır.
Matbaacılıkta ise 19. Yüzyılın sonlarına kadar basımı
yapılan kitaplarda yer alan resimlerin kaliteli reprodüksiyonu
için kullanılan gravür, bir baskı tekniği olarak günümüzde
fotogravür ya da tiftruk baskı (rotagravür) biçiminde
kullanılmaktadır.
1.Gezi
eserleri ve gezi albümleri
Genel olarak gezi eserleri içine serpiştirilen gravürler kimi eserlerde
ayrı bir ciltte albüm ya da taşbaskılarını albüm şeklinde
yayınlamıştır.
2.Dergiler ve yıllıklar
Batı dünyasında yayınlanan
kaliteli dergilerde Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili
daha çok haber niteliğindeki yazılar gravürlerle süslenerek
zenginleştirilmiştir. 1854-1856 Kırım Savaşı ve 1877-1878
Türk-Rus savaşı sırasında başta İstanbul Ve İstanbul’da
günlük yaşam olmak üzere, İmparatorluğun diğer kentlerinin
görüntüleribu dergilerde oldukça çoktur.Bu dergilere
örnek olarak Pariste yayınlanan “L’Illustration”, Londra’da
yayınlanan “The illustrated London news” ve “The graphic”
i gösterebiliriz. Bunun yanısıra İstanbul ile ilgili
nefis gravürler içeren Leipzig’de
yayınlanan
“Hesperos” da ve Londra’da yayınlanan “He brettanikos
aster” adlarında kaliteli iki Rumca dergi vardır.İstanbul’da
çıkan Servet-i Fünun da gravür ve taşbaskı resimleriyle
yayınlanan dergilerden biridir.
3.Özel konularda yazılmış eserler
Bu tür eserlerin başında
Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili tarihi ve sosyal içerikli
yayınlar gelir. Mouradgea d’Ohsson’un “Tableau général
de l’Empire Othoman”, Dimitri Kantemir’in “The history
of the growth and decay of the Ottoman Empire”, 1877-1878
Türk-Rus savaşı kaleme alınan “Cassell’s illustrated
history of the Russo-Turkish war” ve "Russed et
Turcs: la guerre d’Orient” adlı eserleri örnek olarak
gösterebiliriz.
Gravür örnekleri