Halk takvimi; herhangi bir yöre insanının, temelde bir kültürel miras olarak edindiği, doğal olgularla, toplumsal kurumlar ve olgular arasındaki uzun süreli deneyimlere dayalı ilişkinin kurulduğu dinsel, tarihsel, törevsel, eğitsel, inançsal, hukuksal, tarımsal, siyasal, ekonomik bağın anımsama ve anımsatma görevini üstlenmiş olan zaman-hayat ikilisinin sistemli bir dizgesi olarak tanımlayabiliriz.

Halk takvimi olarak adlandırılan yerel takvim, bilinen yaygınlık kazanmış takvimlerden ayrı bir biçimde yılı bölümler, günleri yaygın adlandırılışlarından ayrı adlandırılır; kimi zaman birimlerine iyi ya da kötü özellikler yükler. Yaygın inanışlara göre halk takvimlerinde yılı oluşturan mevsimlerde, aylarda haftalarda, günlerde, gecelerde, gündüzlerde hatta vakitlerde kaçınmayı uyulmayı, şu yada bu biçimde davranmayı gerektiren güçler vardır. Halk takvimlerinde zamanı noktalama yada bölümlemeler, kimi kez düzenli bir biçimde yinelenen doğa olayları ile açıklık kazanırken; kimi kez de dinsel törenler, toplumsal ortamı etkileyen diğer toplumlarla ilişkiler, topluma getirilen bir yenilik, üretim biçimindeki bir değişiklik saygın bir kişinin ölümü, vb. etkin bir olgu ile kendini göstermektedir.

Halk takvimlerinin oluşumunda pek çok etkenin rolü vardır.

Coğrafi etkenler: Yaşanılan ortamda bulunan dağlar, nehirler, vadiler, bitki örtüsü ve bu ortamın yerli yada göçer canlıları halk takviminin oluşumunda etkilidir.

İklim koşulları-mevsimler: Ülkemizde halk arasında kullanılan yerel takvimlerde iklim koşuları ve mevsimlerin takvime yansıyışı ile ilgili sayısız örnek vardır. Zemheri, Hamsin, Erbain, Eyyam-ı Bahur, Cemreler, Mart Dokuzu, Leylek Kışı, Oğlak Kışı, Kocakarı soğukları, Hıdırellez, Ekim zamanı, Hasat zamanı, Bağbozumu vb gibi...

Doğal etkenler: Yerel takvimlerde çok sayıda insan ve hayvan ölümlerine neden olan salgın hastalıklar, su baskınları, kuraklıklar, halkın hafızasında yer eden Erzincan ve Gediz depremleri yansımalarını bulduğumuz olaylardır.

Göksel olaylar: Ay'ın görünen şekilleri, kimi yıldızlar, yıldız kümeleri, yıldız kaymaları kimi yerel takvimlerin oluşumunda etkili olmuşlardır. Kutup yıldızı, ülker yıldızı, ay ve güneş tutulmalarıyla ilgili ülkemizdeki kimi inanç ve uygulamalar bu konuyla ilgili örnek oluştururlar.

Dinsel etkenler: Ülkemizde İslâmi temellere dayalı olarak kutlanan çeşitli kandiller, kutsal aylar, hac ve hayırla ilgili noktalar, dinsel bayramlar halk takvimimizin oluşumundaki dinsel etkenlere örnek oluştururlar.

Ekonomik etkenler: Toplumsal yapıyı belirleyen ekonomik uğraş, toplumda ağırlıklı üretim ögesi çevresinde kümelenen uygulamalar, bunlarla ilgili olgular ve inançlar sistemi halk takvimlerinin iskeletini kurarlar. Bunun en iyi örneği bazı yerlerde ayların farklı isimlendirilmesidir. Döl tökümü- Mart, Çift ayı- Nisan, Göç ayı-Mayıs, Kiraz ayı-Haziran.

Toplumsal olaylar: İnkılaplar, kimi siyasi partilerin iktidarda oldukları dönemler, galibiyetler ve yenilgiler, göçler gibi toplumsal olaylar halk takvimine yansırlar.

Halk Kültürleri'ne Dönüş